یکی از علل مهم در آسیب دیدن تجهیزات برقی، نوسان ، کاهش یا افزایش ولتاژ شبکه برق است. جهت جلوگیری از آسیب دیدن تجهیزات برقی، استفاده از تثبیت کننده ولتاژ یا استابلایزر(STABILIZER) بهترین راه حل است.

استابلایزر یک وسیله الکترونیکی است که قابلیت تثبیت ولتاژ در محدوده مشخصی را دارد. استابلایزرها می توانند  ولتاژ شبکه برق  در محدوده ای مشخص (معمولا بین 140 تا 250 ولت) را در 220 ولت تثبیت نمایند. استابلایزرها علاوه بر تثبیت ولتاژ، حفاظت اضافه جریان و اتصال کوتاه را نیز انجام می‌دهند.

استابلایزر چیست و به چند دسته تقسیم می شود

استابلایزرها با دو نوع تکنولوژی سرووموتوری و رله ای (پله ای) ساخته می‌شوند:

1 – استابلایزر رله‌ ای (پله ای)

در استابلایزرهای رله ای تثبیت ولتاژ به صورت پله ای انجام می‌شود که عموماً هر پله 10 ولت است. این بدان معناست که دقت تثبیت ولتاژ 10 ولت است.

مثلا وقتی ولتاژ شبکه کاهش پیدا می‌کند (از 220 ولت کمتر می‌شود) ، برای استابلایزرهایی که تنظیم ولتاژ پله‌ای آن‌ها، 10 ولت-10 ولت است ، تا هنگامی‌که ولتاژ شبکه به 210 ولت نرسیده باشد، استابلایزر برق شبکه را به خروجی وصل می‌کند و ولتاژ خروجی استابلایزر در محدوده 220 تا 211 ولت خواهد بود به محض اینکه ولتاژ شبکه به 210 ولت برسد ، خروجی استابلایزر 220 ولت خواهد‌شد.

اگر ولتاژ شبکه بازهم شروع به کاهش کند، تا هنگامی‌که ولتاژ شبکه به 200 ولت نشده باشد، ولتاژ خروجی استابلایزر در محدوده 220 تا 211 ولت خواهد بود و با رسیدن ولتاژ شبکه به 200 ولت، ولتاژ خروجی استابلایزر 220 ولت خواهد شد. مشابه عملکرد در حالت کاهش ولتاژ شبکه، در صورت افزایش ولتاژ برق شبکه ، ولتاژ خروجی را در 220 ولت تنظیم می‌کند.

استابلایزر رله ای

ساختار داخلی استابلایزر رله ای:

مدار استابلایزر در این حالت از سه قسمت کلی اتوترانسفورماتور (یا ترانس) ، برد کنترل و رله های خروجی تشکیل شده است و نحوه عملکرد دستگاه به این صورت است که اتو ترانسفورماتور دارای تعدادی سیم پیچ خروجی است که هریک از آن‌ها به رله ای متصل است.در این حالت برد کنترل ولتاژ ورودی دستگاه را اندازه گیری کرده و با توجه به میزان این ولتاژ (کاهش یا افزایش سطح ولتاژ ورودی دستگاه) ، فرمان لازم جهت جذب رله ها و در نتیجه تثبیت ولتاژ خروجی را صادر می کند.

مجددا باید به این نکته تاکید کرد که فاصله ولتاژهای بین هر مرحله سوئیچ کردن نمی تواند بیشتر از 10 ولت باشد بنابراین انتظار تثبیت ولتاژ دقیق بر روی 220 ولت را نمی توان از استابلایزرهای رله ای داشت بلکه استابلایزرهای رله ای می توانند در یک بازه مشخص ولتاژ را نگاه دارند.

ساختار داخلی استابلایزر رله ای
مدار داخلی استابلایزر رله ای

2 – استابلایزر سرووموتوری

در استابلایزرهای سرووموتوری تثبیت ولتاژ به‌صورت مداوم انجام می‌شود و همواره خروجی استابلایزر مقدار دقیق 220 ولت می‌باشد و به‌دلیل تکنولوژی به کار رفته در استابلایزرهای سرووموتوری، قیمت این نوع استابلایزرها به مراتب گران تر از استابلایزرهای رله ای است.

استابلایزر سرووموتوری

ساختار داخلی استابلایزر سرووموتوری

مدار استابلایزر در این حالت شامل دو بخش کلی برد کنترل میکروپروسسوری و سرووموتور است و عملکرد دستگاه به این صورت است که با تغییر ولتاژ ورودی استابلایزر، برد کنترل فرمان لازم جهت تغییر دور سیم پیچ ترانسفورماتور بر روی هسته حلقوی را به سرووموتور ارسال می کند و چون این لغزیدن بر خلاف استابلایزرهای رله ای، به صورت پله نیست و تقریبا پیوسته است در نتیجه تثبیت ولتاژ استابلایزرهای سرووموتوری بسیار دقیق تر و با سرعت بیشتری نسبت به استابلایزرهای رله ای خواهد بود.

ساختار داخلی استابلایزر سرووموتوری
مدار داخلی استابلایزر سرووموتوری

در تجهیزات و وسایل غیرحساس از استابلایزرهای رله‌ای و در تجهیزات حساس مانند تجهیزات پزشکی ، وسایل مخابراتی و … از استابلایزرهای سرووموتوری استفاده می‌شود.

استابلایزرها در توان های مختلف و همچنین به صورت تک فاز و سه فاز ساخته می‌شود. نکته مهم که در خرید استابلایزر باید در نظرگرفت این است که برای بارهای الکتروموتوری (یخچال، موتور پمپ، لباسشویی و…) به‌دلیل جریان‌راه‌اندازی الکتروموتور، باید توان استابلایزر حدود 4 برابرتوان الکتروموتور انتخاب شود.

به‌عنوان مثال اگر توان کمپرسور یخچال 400 وات باشد باید استابلایزر 1500 ولت-آمپر استفاده شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *